SWiMP – wino.org.pl SWiMP Witryna Stowarzyszenia Winiarzy i Miodosytników Polskich

SWiMP · o nas

O Stowarzyszeniu Winiarzy i Miodosytników Polskich

Wino, miód pitny, nalewki i piwo – robione w domu, z własnych owoców i z własnej pasji. SWiMP to zrzeszenie ludzi, którzy wolą dzielić się wiedzą niż ją sprzedawać, a najlepsze rozmowy prowadzą przy wspólnym stole z kieliszkiem domowego wyrobu.

Kieliszki z winem czerwonym i białym ustawione na stole podczas degustacji

Kim jesteśmy

Stowarzyszenie Winiarzy i Miodosytników Polskich – w skrócie SWiMP – wyrosło z internetowej wspólnoty domowych winiarzy. Zanim pojawił się statut, zarząd i walne zebrania, był podręcznik domowy wyrób win, a obok niego forum dyskusyjne domowych winiarzy, na którym ludzie z całej Polski pytali, odpowiadali, chwalili się udanymi rocznikami i ratowali nawzajem nastawy, które poszły nie w tę stronę. Z tych rozmów narodziły się przyjaźnie, a z przyjaźni – potrzeba spotykania się na żywo i działania w bardziej uporządkowany sposób.

Według statutu Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym zrzeszeniem wytwórców oraz miłośników wina, miodu pitnego, nalewek i piwa. Posiada osobowość prawną, działa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a dla realizacji celów statutowych może prowadzić działalność także za granicą. Siedzibą Stowarzyszenia są Kujakowice Dolne. Statut podkreśla, że Stowarzyszenie działa na rzecz ogółu społeczności – nie jest klubem zamkniętym, lecz organizacją, która chce, by wiedza o domowym winiarstwie była dostępna dla każdego dorosłego zainteresowanego tematem.

Za tym formalnym opisem kryje się coś prostszego: grupa ludzi, którzy uważają, że wino z własnej winnicy, miód pitny nastawiony według starej receptury czy nalewka z wiśni zebranych z działki to nie tylko trunki, ale też kawałek kultury. Kultury, którą warto pielęgnować, opisywać i przekazywać dalej – z szacunkiem do tradycji, ale i z ciekawością nowych odmian, drożdży czy technik.

Misja w jednym zdaniu

Paragraf 7 statutu formułuje cel Stowarzyszenia krótko: propagowanie i upowszechnianie winiarstwa, miodosytnictwa, nalewkarstwa i piwowarstwa. Cztery dziedziny, jedna idea – fermentacja i dojrzewanie trunków robionych z głową, w domu i dla siebie. W praktyce oznacza to zarówno pomoc początkującemu, który właśnie kupił pierwszy gąsior, jak i rozmowy z doświadczonymi winiarzami o klonach odmian, ochronie winorośli czy kupażowaniu.

Podstawa prawna i organizacja

Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach, ustawy z 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz własnego statutu. Najwyższą władzą jest Walne Zebranie Członków. Zwyczajne, sprawozdawczo-wyborcze zebranie odbywa się raz w roku, a nadzwyczajne – w razie potrzeby. To walne zebranie uchwala programy działalności, wybiera prezesa i członków zarządu oraz komisję rewizyjną, przyjmuje sprawozdania, udziela absolutorium, nadaje godność Członka Honorowego i decyduje o zmianach statutu. Tak właśnie, uchwałą Walnego Zebrania z 17 czerwca 2017 roku, powstał obowiązujący w archiwum tekst jednolity statutu.

Bieżącymi sprawami kieruje Zarząd, liczący od dwóch do trzech osób – prezesa, sekretarza i skarbnika – a nad prawidłowością działań czuwa Komisja Rewizyjna. Kadencja władz trwa trzy lata. Statut przewiduje członków zwyczajnych (pełnoletnie osoby fizyczne), wspierających (osoby prawne) i honorowych – osoby szczególnie zasłużone w urzeczywistnianiu celów Stowarzyszenia. Działalność opiera się przede wszystkim na pracy społecznej członków, co dobrze oddaje charakter całego przedsięwzięcia: nikt tu nie pracuje „na etacie winiarza”, wszyscy robią to z pasji.

Środki działania według § 8

Paragraf 8 statutu wylicza, jak Stowarzyszenie realizuje swój cel. Lista jest długa i pokazuje, że winiarstwo amatorskie to dużo więcej niż przepis na wino. Stowarzyszenie:

  • wspomaga członków w ich działalności i stwarza dogodne warunki do rozwoju idei domowego winiarstwa, miodosytnictwa i piwowarstwa, upowszechniając wiedzę w tym zakresie;
  • organizuje zloty i spotkania członków i sympatyków, a także kursy i seminaria;
  • organizuje konkursy oraz zawody dla winiarzy, miodosytników i piwowarów;
  • upowszechnia wiedzę o rodzajach win i regionach winiarskich na świecie;
  • wspiera prace nad poznaniem historii warunków produkcji i sposobów konsumpcji alkoholu na ziemiach polskich oraz gromadzi informacje, źródła i wiedzę związane ze swoją działalnością;
  • upowszechnia informacje o kulinarnym wykorzystaniu wina i propaguje wiedzę o uprawie winorośli;
  • wspiera działania na rzecz poprawy stanu środowiska naturalnego oraz propaguje turystykę i krajoznawstwo;
  • dba o wysoki poziom etyczny członków;
  • upowszechnia wiedzę o szkodliwości spożywania alkoholu i wspiera działania zwalczające alkoholizm, a także przedsięwzięcia zmieniające obyczaje w zakresie sposobu i struktury spożycia napojów alkoholowych;
  • propaguje wysoką kulturę spożywania alkoholu i towarzyszących temu zwyczajów;
  • współdziała z innymi organizacjami społecznymi, samorządem terytorialnym i administracją publiczną.

Szczególnie warto zwrócić uwagę na punkty o szkodliwości alkoholu i walce z alkoholizmem. Nie są one przypadkowym dodatkiem – dla Stowarzyszenia, które zajmuje się trunkami, odpowiedzialność jest częścią tożsamości. Domowe winiarstwo to sztuka smakowania, nie ilości.

Działalność statutowa w praktyce

Najważniejsze obszary, w których członkowie Stowarzyszenia realizowali cele zapisane w statucie.

Zloty i spotkania

Wiosenno-letnie zloty w Młynie Gostomia nad Pilicą i wrześniowe Rykowiska w Wysowej-Zdroju – z własnymi napitkami, kuchnią i dobrym humorem.

Zobacz w archiwum →

Konkursy

Ocena win gronowych i owocowych, Ogólnopolski Konkurs Nalewek Domowych oraz konkursy z przymrużeniem oka, jak Król Krupników.

Warsztaty sensoryczne

Nauka rozpoznawania aromatów wzorcowych i błędów wina – jak podczas Szczecińskich Warsztatów „Aromaty wina”.

Uprawa winorośli

Artykuły i filmy o cięciu krzewów, mączniaku rzekomym, szarej pleśni i pomiarze kwasowości moszczu.

Edukacja i źródła

Podręcznik domowego wyrobu win, lista literatury i gromadzenie wiedzy o historii trunków na ziemiach polskich.

Otwórz podręcznik →

Odpowiedzialne picie

Upowszechnianie wiedzy o szkodliwości alkoholu, wspieranie działań przeciw alkoholizmowi i promocja kultury umiaru.

Co robią członkowie Stowarzyszenia

Życie Stowarzyszenia toczyło się na dwóch poziomach. Pierwszy to codzienna wymiana wiedzy w sieci – wątki o nastawach, zdjęcia winnic, pytania o drożdże i pożywki. Kto chce zobaczyć, kto jest kim w tej społeczności i jakie ma doświadczenie, może przejrzeć profile członków forum. Drugi poziom to spotkania na żywo, które dla wielu osób były najważniejszym punktem roku.

Zloty – serce społeczności

Kultura zlotów to coś, czego nie da się w pełni opisać, trzeba ją poczuć. Zloty w Młynie Gostomia koło Nowego Miasta nad Pilicą odbywały się regularnie – w 2019 roku zorganizowano tam już dziewiąty. Warunki uczestnictwa były od lat te same i stały się niemal hasłem: „Dobry humor. Brak humoru naprawi się na miejscu. Własne napitki. Mile widziane cudeńka kulinarne.” Nie było biletów ani stoisk z cenami. Każdy przywoził to, co sam zrobił – wino, miód, nalewkę, piwo – i dzielił się tym z innymi, a w zamian dostawał szczere opinie, porady i często pomysł na kolejny nastaw.

Wrześniowe Rykowisko Winiarzy w Wysowej-Zdroju, w pensjonacie „Zacisze”, miało bardziej konkursowy charakter. W 2017 roku obchodzono jubileuszowe, dziesiąte Rykowisko, a w 2019 roku odbyło się dwunaste. Towarzyszył mu Ogólnopolski Konkurs Nalewek Domowych – w 2017 roku rozegrano jego ósmą edycję – oraz konkursy, w których powaga mieszała się z żartem, jak rywalizacja o tytuł Króla Kreminalistów czy Konkursy Cysorskie.

Konkursy – nauka przez porównanie

Konkurs w środowisku amatorów nie służy wyłącznie zdobywaniu medali. To przede wszystkim okazja, by spróbować kilkunastu win tej samej kategorii obok siebie i zrozumieć, dlaczego jedno smakuje lepiej od drugiego. Podczas zlotu w Gostomi w 2016 roku złoto wśród win gronowych zdobył Regent przygotowany przez Franekk, a w kategorii białych wytrawnych zwyciężył Pinot Gris autorstwa Erikosa z wynikiem 78 punktów, przed Solarisem, którego zrobił Maciek19660714. Takie wyniki pokazują, że w polskim klimacie można robić bardzo dobre wina z odmian przystosowanych do naszych warunków.

Warsztaty i degustacje

Stowarzyszenie stawiało też na edukację sensoryczną. Szczecińskie Warsztaty „Aromaty wina” w czerwcu 2016 roku to cztery godziny pracy z próbkami błędów wina i aromatów wzorcowych. I Strzałkowskie Warsztaty Winiarskie w maju 2018 roku łączyły spacer po winnicy z omówieniem uprawy, zabawę aromatami i konkurs win. Spotkania „Beaujolais Nouveau” w Sierakowie – w listopadzie 2018 i w styczniu 2020 roku – poświęcone były młodym winom i konkursowi na najlepsze wino gronowe danego rocznika. Wszystkie te wydarzenia opisuje archiwum starego serwisu SWiMP.

Nie zapominano o miodosytnictwie. Podczas imprezy „Miód złoto Puszczy Białej” w skansenie w Brańszczyku w lipcu 2016 roku Stowarzyszenie prezentowało miody pitne przygotowane przez swoich członków, a o tradycji i technologii miodów opowiadał odwiedzającym Michał (Mkaz). To dobry przykład, jak cel statutowy – upowszechnianie wiedzy – realizuje się w praktyce, w bezpośredniej rozmowie z ludźmi.

Wiedza, którą się dzielimy

Członkowie Stowarzyszenia publikowali artykuły i filmy. Maciej Łopaciński (maciek19660714) przygotował materiały o ochronie winorośli i pomiarze kwasowości moszczu, krzysztof1970 – receptury cydrów, piw i płynnego karmelu, a tata1959 – teksty o nalewkach i konkursach nalewkarskich. Kultowym przepisem forum pozostaje „Ryżowe wg Skrzycha” – wino ryżowe, od którego wielu forumowiczów zaczynało swoją przygodę z nietypowymi nastawami.

Stowarzyszenie w liczbach z archiwum

4

dziedziny

winiarstwo, miodosytnictwo, nalewkarstwo, piwowarstwo

XII

Rykowisk w Wysowej

dwunaste odbyło się w 2019 roku

9

zlotów w Gostomi

dziewiąty zlot w czerwcu 2019 roku

VIII

Konkurs Nalewek Domowych

ósma edycja w Wysowej w 2017 roku

„Dobry humor. Brak humoru naprawi się na miejscu. Własne napitki. Mile widziane cudeńka kulinarne.”
— warunki uczestnictwa w zlocie w Gostomi

Członkostwo według statutu

Statut opisuje członkostwo dość precyzyjnie, ale jego duch jest prosty: Stowarzyszenie tworzą ludzie, którzy chcą aktywnie uczestniczyć we wspólnym hobby i pomagać sobie nawzajem. Członkami zwyczajnymi mogą zostać pełnoletnie osoby fizyczne, które złożą pisemną deklarację, opłacą wpisowe i zostaną przyjęte przez Zarząd. Członkami wspierającymi mogą być osoby prawne, które chcą pomagać w realizacji celów statutowych, a godność Członka Honorowego nadaje Walne Zebranie osobom szczególnie zasłużonym.

Członek zwyczajny ma prawo uczestniczyć w pracach Stowarzyszenia i w Walnych Zebraniach, wybierać i być wybieranym do władz, brać udział w spotkaniach, zjazdach i konferencjach, korzystać z informacji, źródeł i wiedzy zgromadzonych przez Stowarzyszenie, zgłaszać postulaty i wnioski oraz otrzymywać informacje o działalności organizacji. Po drugiej stronie są obowiązki: przestrzeganie statutu i uchwał władz, regularne opłacanie składek, aktywny udział w działalności i – co szczególnie charakterystyczne – pomoc innym członkom w zakresie działalności statutowej.

Ten ostatni punkt najlepiej oddaje atmosferę środowiska. Pomoc innym członkom to w praktyce odpowiedź na pytanie zadane o północy, kiedy fermentacja nagle się zatrzymała; to pożyczona prasa do owoców; to sadzonka winorośli przekazana z ręki do ręki albo cierpliwe wyjaśnienie, dlaczego wino pachnie siarkowodorem i co z tym zrobić. Statut tylko nazwał to, co w społeczności działo się od zawsze.

Jak wygląda zlot od środka

Kto nigdy nie był na zlocie domowych winiarzy, często wyobraża sobie targi albo formalną degustację. Tymczasem rzeczywistość jest dużo bardziej swobodna. Uczestnicy zjeżdżają zwykle w czwartek lub piątek, rozpakowują skrzynki z butelkami i od razu zaczynają się rozmowy: co kto przywiózł, z jakiego rocznika, z jakiej odmiany lub owocu. Na stołach pojawiają się wina gronowe z przydomowych winnic, wina owocowe, miody pitne, nalewki i piwa, a obok nich – „cudeńka kulinarne”, czyli wędliny, sery, pasztety i ciasta przygotowane przez uczestników.

Część czasu poświęca się na konkursy i oceny, ale większość – na nieformalne degustacje i rozmowy. To właśnie wtedy przekazywana jest wiedza, której nie znajdzie się w żadnej książce: jak radzić sobie z kwasowością w chłodnym roku, kiedy zlewać wino z osadu, który szczep drożdży dał najlepsze efekty w miodzie. Wieczory kończą się przy ognisku lub długim stole, a w niedzielę wszyscy rozjeżdżają się z nowymi pomysłami – i zwykle z kilkoma butelkami wymienionymi z innymi uczestnikami.

Ważną częścią kultury zlotów jest umiar. Degustacja to próbowanie, a nie picie na ilość. Wino ocenia się małymi porcjami, popija wodą, a między próbkami je się chleb lub coś neutralnego. Doświadczeni uczestnicy przypominają nowicjuszom, że celem jest poznanie trunku, a nie szybkie „zaliczenie” wszystkich butelek. To bezpośrednia realizacja statutowego celu – propagowania wysokiej kultury spożywania alkoholu.

Odpowiedzialność wpisana w hobby

Edukacja o odpowiedzialnym piciu nie jest w Stowarzyszeniu hasłem na plakacie. Wynika z prostego przekonania: kto zna wartość pracy włożonej w butelkę wina – miesiące pielęgnacji winnicy, tygodnie fermentacji, miesiące dojrzewania – ten nie będzie jej traktował jak taniego środka do upicia się. Domowe winiarstwo uczy cierpliwości i szacunku do trunku. Uczy też uczciwości: na zlocie każdy ocenia wina innych i sam wystawia swoje do oceny, więc szybko przekonuje się, że jakość liczy się bardziej niż moc czy ilość. Stąd też w działalności statutowej obecne są działania na rzecz zmiany obyczajów picia i wsparcie walki z alkoholizmem – bo kultura wina i kultura umiaru to dwie strony tej samej monety.

Dlaczego to ma znaczenie

Polska ma długą, choć przerwaną tradycję winiarską i jeszcze dłuższą tradycję miodosytniczą. Przez dziesięciolecia domowe wino kojarzyło się głównie z „jabolem” z działki albo z porzeczkowym nastawem babci w kącie kuchni. Środowisko, z którego wyrosło Stowarzyszenie, pokazało, że może być inaczej: że domowe wino może być czyste, zbalansowane i warte uwagi, a miód pitny – szlachetnym trunkiem, a nie tylko pamiątką z jarmarku.

Dzięki pracy członków – ich artykułom, filmom, konkursom i zlotom – wiedza, która wcześniej krążyła w kilku książkach i rozproszonych notatkach, stała się dostępna dla każdego. A ponieważ statut zobowiązuje do gromadzenia źródeł i wiedzy, ta praca nie kończy się na jednym roczniku. Każdy kolejny wpis, każda kolejna relacja ze zlotu i każdy kolejny dobrze opisany nastaw dokładają cegiełkę do wspólnej historii polskiego winiarstwa amatorskiego.

Jest w tym również wymiar lokalny i krajoznawczy, o którym statut wspomina wprost. Zloty odbywały się w miejscach, które same w sobie warto odwiedzić – w dolinie Pilicy, w uzdrowiskowej Wysowej w Beskidzie Niskim, w skansenie nad Bugiem w Brańszczyku. Spacer po cudzej winnicy, rozmowa z gospodarzem o glebie i nasłonecznieniu, wspólne wyjście na szlak między degustacjami – to wszystko sprawia, że hobby staje się także sposobem poznawania kraju i jego regionów, w których winorośl i pszczelarstwo mają często dłuższą historię, niż się powszechnie sądzi.

Jeśli dopiero zaczynasz, nie musisz od razu planować winnicy ani konkursowych roczników. Wystarczy gąsior, rurka fermentacyjna, kilka kilogramów owoców i chęć uczenia się. Resztę – wiedzę, wsparcie, a z czasem także przyjaźnie – daje społeczność, której częścią jest Stowarzyszenie Winiarzy i Miodosytników Polskich.

Poznaj ludzi stojących za SWiMP

Najlepszym wstępem do Stowarzyszenia jest lektura wątków i profili jego członków oraz archiwum artykułów. Tam zobaczysz, jak w praktyce wygląda pasja do domowego wina.