SWiMP – wino.org.pl SWiMP Witryna Stowarzyszenia Winiarzy i Miodosytników Polskich
Spokojny krajobraz doliny Pilicy z rzeką wśród łąk i drzew, okolice zlotów winiarzy w Gostomi

Społeczność forum

Członkowie forum

Profile, autorzy, wartości i mentoring

Za każdym wątkiem stoi człowiek z własną piwnicą, ulubionym owocem i kilkoma gąsiorami w toku. Poznaj społeczność, która tworzyła Forum Dyskusyjne Domowych Winiarzy.

Kim są domowi winiarze

Gdyby ustawić w jednym rzędzie wszystkich użytkowników Forum Dyskusyjnego Domowych Winiarzy, trudno byłoby znaleźć jeden wspólny mianownik poza pasją. Byli wśród nich emeryci, którzy od dziesięcioleci robili wino z porzeczek z działki, i studenci, którzy pierwszy nastaw zrobili z soku z kartonu w akademiku. Byli właściciele małych winnic z kilkudziesięcioma krzewami, pszczelarze szukający sposobu na miód pitny z własnej pasieki, nalewkarze kolekcjonujący przepisy babć i piwowarzy, którzy w kuchni zamieniali garnki w małe browary.

Łączyło ich jedno: przekonanie, że wino, miód pitny, nalewka czy piwo zrobione własnymi rękami mają wartość, której nie da się kupić w sklepie. Wartość ta nie polega na cenie ani na mocy, tylko na historii: wiadomo, z którego krzewu są winogrona, kiedy zebrano jabłka, ile tygodni pracowały drożdże i dlaczego tegoroczny rocznik wyszedł lepiej niż poprzedni. Domowy winiarz to w gruncie rzeczy kronikarz własnej piwnicy.

Forum było miejscem, w którym te prywatne kroniki stawały się wspólne. Dzięki temu ktoś z Pomorza mógł porównać swoje doświadczenia z winiarzem z Podkarpacia, a miodosytnik z Mazowsza – z nalewkarzem ze Śląska. Z tej wymiany zrodziło się Stowarzyszenie Winiarzy i Miodosytników Polskich, które w swoim statucie zapisało wspieranie członków i szerzenie wiedzy jako podstawowe środki działania.

Motywacje były różne. Jedni zaczynali z praktycznej potrzeby: w sadzie obrodziły śliwki, na działce porzeczki, a szkoda było, żeby owoce się zmarnowały. Inni przychodzili z ciekawości naukowej – fascynowało ich, że niewidoczne gołym okiem drożdże potrafią zamienić słodki sok w wino o złożonym bukiecie. Jeszcze inni szukali kontaktu z tradycją: chcieli odtworzyć smak wina dziadka albo miodu pitnego znanego z rodzinnych opowieści. Byli też tacy, których przyciągnęła sama społeczność – możliwość rozmowy z ludźmi, którzy rozumieją, dlaczego ktoś w środku nocy schodzi do piwnicy sprawdzić, czy rurka fermentacyjna jeszcze pracuje.

Niezależnie od punktu wyjścia, wszyscy przechodzili podobną drogę: od pierwszego, nieco chaotycznego nastawu do coraz bardziej świadomej pracy z owocem, cukrem, kwasem i drożdżami. Forum tę drogę skracało, bo pozwalało uczyć się na cudzych błędach, zamiast powtarzać je samodzielnie przez kolejne sezony.

Stopnie doświadczenia: od nowicjusza do „starego wygi”

Na każdym forum hobbystycznym istnieje nieformalna drabina doświadczenia. Nie chodzi o liczbę wpisów, tylko o to, ile nastawów ktoś przeprowadził, ile razy coś mu nie wyszło i czego się z tego nauczył. W społeczności domowych winiarzy dało się wyróżnić kilka charakterystycznych etapów.

Nowicjusz. Ma za sobą pierwszy nastaw albo dopiero go planuje. Zadaje pytania o rurkę fermentacyjną, o to, czy drożdże piekarskie się nadają (nie nadają się do dobrego wina), i czy piana w gąsiorze to powód do niepokoju. Nowicjusz często popełnia te same błędy: za dużo cukru na raz, za ciepło, za mało cierpliwości. Na forum otrzymywał jednak coś cennego – pewność, że każdy przez to przechodził.

Praktykujący amator. Ma kilka udanych nastawów, zna podstawy: matkę drożdżową, pożywkę, cukrzenie na raty, zlewanie znad osadu. Zaczyna eksperymentować z mieszankami owoców i z różnymi szczepami drożdży. Pyta już bardziej szczegółowo: jak podnieść kwasowość, jak sklarować uparte wino z gruszek, czy siarkować przed rozlewem.

Doświadczony winiarz. Prowadzi notatki, mierzy Blg i kwasowość, potrafi zdiagnozować problem na podstawie opisu. Ma swoje specjalności – wina gronowe z własnej winnicy, miody pitne, nalewki konkursowe albo piwa według precyzyjnych receptur. Odpowiada na pytania innych i pisze poradniki. Często bierze udział w konkursach na zlotach.

„Stary wyga”. Ten, który widział już wszystko: wino, które „stanęło” na 8°Blg, gąsior, który pękł w mroźną noc, i cydr, który wystrzelił korkami w spiżarni. Stary wyga rzadko się spieszy z odpowiedzią, ale gdy już odpowie, to konkretnie. Ma też najcenniejszą cechę mentora – nie wyśmiewa pytań i pamięta, że sam kiedyś był nowicjuszem. To właśnie starzy wygi nadawali forum jego charakter.

Żaden z tych etapów nie jest lepszy od innych. Forum potrzebowało nowicjuszy, bo to ich pytania utrzymywały dyskusje przy życiu i zmuszały doświadczonych do porządkowania wiedzy. Wiele najlepszych poradników powstało właśnie jako odpowiedź na naiwne z pozoru pytanie.

Znani autorzy i ich specjalności

W historii forum i witryny SWiMP kilku autorów odegrało szczególną rolę. Ich teksty, filmy i przepisy do dziś stanowią trzon archiwum, a pseudonimy rozpoznaje każdy, kto przeglądał stare wątki.

maciek19660714 – Maciej Łopaciński – był jednym z filarów działu winorośli. Publikował artykuły i filmy instruktażowe dotyczące uprawy winorośli w polskim klimacie: o mączniaku rzekomym w strategii poinfekcyjnej, o szkodliwości i zwalczaniu szarej pleśni, o pomiarze kwasowości moszczu metodą miareczkowania czy o cięciu trzyletnich krzewów w formie Royat. Był też autorem wielu zapowiedzi i relacji z wydarzeń – zlotów w Gostomi, Rykowiska w Wysowej, spotkań w Sierakowie i warsztatów w Szczecinie. Na zlocie w Gostomi w 2016 r. jego Solaris zajął drugie miejsce w kategorii białych win wytrawnych.

krzysztof1970 specjalizował się w cydrach i piwie, a jego teksty wyróżniała praktyczność. Przepis na 10 litrów cydru z soku kartonikowego był prawdopodobnie najprostszym wejściem w świat fermentacji, jakie można sobie wyobrazić – do zrobienia praktycznie w każdych warunkach. Kolejnym krokiem był artykuł o cydrze musującym dla zaawansowanych, od własnego nastawu do butelki. Krzysztof opisał też technologię płynnego karmelu do dosmaczania nalewek, piwa, win i miodów, a w dziale piwnym publikował receptury z dokładnymi parametrami: Bitter z gęstością 11,5°Blg na starcie i 1,5°Blg na końcu przy 40 IBU, piwo a'la Grodzisz o gęstości 8,2°Blg oraz poradnik o surowcach niesłodowanych, których udział w zasypie nie powinien przekraczać około 20%.

tata1959 był głosem nalewkarzy. Pisał o nalewkach jako o „aqua vitae w najlepszym wydaniu”, angażował się w organizację i relacje z konkursów nalewek domowych, w tym VIII Ogólnopolskiego Konkursu Nalewek Domowych podczas jubileuszowego X Rykowiska w Wysowej w 2017 r. W dziale piwnym zostawił z kolei oryginalny przepis na stout gryczany z brewkita – dowód, że dobry nalewkarz potrafi też myśleć jak piwowar.

Wśród innych pseudonimów, które zapisały się w historii, są zdobywcy nagród na zlotach – Franekk, którego Regent zdobył złoto w konkursie win gronowych w Gostomi w 2016 r., i Erikos, zwycięzca kategorii białych wytrawnych z Pinot Gris ocenionym na 78 punktów. W lipcu 2016 r. na stoisku Stowarzyszenia podczas imprezy „Miód złoto Puszczy Białej” w skansenie w Brańszczyku swoje miody pitne pokazywali Marek (Male), Jurek (Seal), Michał (Mkaz), Paweł (Boulli), Paweł (1st Green) i Hania (Hanka), a o miodosytnictwie opowiadał gościom Michał. Osobne miejsce w legendzie forum zajmuje Skrzych – autor przepisu na wino ryżowe, które stało się kultowym napojem społeczności. Historię tego przepisu opisujemy w artykule „Ryżowe wg Skrzycha” – kultowe wino naszego forum.

Profile i podpisy, czyli piwnica w kilku linijkach

Fora w stylu vBulletin dawały użytkownikom dwa narzędzia autoprezentacji: profil i podpis. Profil zawierał podstawowe informacje – skąd ktoś pochodzi, czym się zajmuje, jakie ma zainteresowania. Podpis wyświetlał się pod każdym postem i to on był prawdziwą wizytówką winiarza.

W podpisach domowi winiarze bardzo często prowadzili coś w rodzaju jawnego rejestru piwnicy: listę nastawów w toku. Wyglądało to mniej więcej tak – „w gąsiorach: aronia 2016, wiśnia deserowa, trójniak gryczany; w butelkach: porzeczka czarna, jabłko-pigwa”. Dla czytelnika była to bezcenna informacja. Jeśli ktoś pytał o problem z winem z aronii, a odpowiadała mu osoba z kilkoma rocznikami aronii w podpisie, wiadomo było, że rada opiera się na praktyce, a nie na lekturze.

Podpisy pełniły też funkcję pamiętnika. Po kilku latach dało się prześledzić, jak zmieniały się zainteresowania autora: od prostych win owocowych przez pierwsze krzewy winorośli aż po wina gronowe zgłaszane na konkursy. W wielu przypadkach podpis był pierwszym miejscem, w którym pojawiał się zapis o posadzeniu winnicy – zanim powstał na ten temat jakikolwiek wątek.

Jak zbudować wiarygodny profil winiarza

Niezależnie od tego, na jakim forum winiarskim, miodosytniczym czy piwowarskim się udzielasz, dobrze wypełniony profil sprawia, że twoje pytania dostają lepsze odpowiedzi, a twoje rady – większe zaufanie. Na podstawie najlepszych profili z archiwum można sformułować kilka zasad.

  • Region. Nie musisz podawać miejscowości, ale województwo lub region są bardzo pomocne. Klimat decyduje o tym, jakie odmiany winorośli się sprawdzą, kiedy owocują krzewy i kiedy grożą przymrozki. Rada dla winiarza spod Zielonej Góry może nie pasować do kogoś z Suwalszczyzny.
  • Odmiany w winnicy. Jeśli uprawiasz winorośl, wypisz odmiany i wiek krzewów. Regent, Solaris, Pinot Gris czy inne – każda ma swoje wymagania i swoje choroby. Dzięki temu łatwiej uzyskać trafną poradę dotyczącą ochrony, cięcia czy terminu zbioru.
  • Sprzęt. Krótka lista: ile gąsiorów i jakiej pojemności, czy masz prasę, areometr, zestaw do miareczkowania kwasowości, beczkę. To od razu mówi, jakie rozwiązania są dla ciebie realne.
  • Specjalności. Wina owocowe, gronowe, miody pitne, nalewki, piwo, cydr – zaznacz, czym zajmujesz się najczęściej. Inni chętniej zwrócą się do ciebie z pytaniem, a ty łatwiej znajdziesz ludzi o podobnych zainteresowaniach.
  • Nastawy w toku. Uczciwa lista tego, co aktualnie fermentuje lub dojrzewa. Nie musi być imponująca – jeden gąsior z jabłkami to też piwnica.
  • Doświadczenie. Od ilu lat robisz wino i ile nastawów masz za sobą. Bez przechwałek – w społeczności winiarzy szczerość ceniono wyżej niż efektowne deklaracje.

Czego nie umieszczać w profilu? Danych, które pozwalają łatwo cię zlokalizować – adresu, telefonu, dokładnej lokalizacji piwnicy. Doświadczeni użytkownicy forum zawsze zachęcali do zdrowej ostrożności w sieci. Profil ma mówić o twoim winiarstwie, a nie o twoim życiu prywatnym.

Wartości społeczności

Społeczność forum przez lata wypracowała zestaw wartości, które rzadko były spisane wprost, ale wszyscy je znali. Pierwsza to dzielenie się wiedzą bez oczekiwania zapłaty. Przepisy, triki, wyniki pomiarów i zdjęcia publikowano po to, żeby inni mogli z nich skorzystać. Nikt nie trzymał w tajemnicy proporcji na wiśniówkę – a jeśli nawet, to tylko do najbliższego zlotu.

Druga wartość to uczciwość wobec własnych wyników. Na forum ceniono tych, którzy potrafili napisać: „to wino mi nie wyszło, oto dlaczego”. Opisy porażek uczyły więcej niż zachwyty nad sukcesami. Podobnie było na konkursach – oceny bywały surowe, ale życzliwe.

Trzecia to odpowiedzialność. Domowe winiarstwo to hobby dla dorosłych. Stowarzyszenie w statucie zobowiązało się do edukacji na temat szkodliwości alkoholu, wspierania walki z alkoholizmem i promowania wysokiej kultury picia. Na forum oznaczało to także jasną granicę: rozmawiamy o winie, miodzie pitnym, nalewkach i piwie robionych na własny użytek, co w Polsce jest legalne, ale nie o domowej destylacji, która jest nielegalna.

Czwarta to szacunek dla tradycji i ciekawość nowego. Obok przepisów z podręczników Cieślaka i Pradla pojawiały się eksperymenty z nowymi szczepami drożdży, odmianami winorośli i stylami piwa. Forum nie dzieliło ludzi na tradycjonalistów i nowatorów – jedni uczyli się od drugich.

Mentoring na zlotach

Najlepszą szkołą okazywały się zloty. To tam nowicjusz mógł postawić swoją butelkę obok wina starego wygi i usłyszeć szczerą opinię. Na zlotach w Młynie Gostomia nad Pilicą, na Rykowisku Winiarzy w Wysowej czy podczas spotkań w Sierakowie i Strzałkowie wiedza przechodziła z rąk do rąk w najbardziej naturalny sposób – przy stole, podczas degustacji, na spacerze po winnicy.

Mentoring na zlotach miał kilka form. Pierwsza to wspólna degustacja z omówieniem: doświadczeni winiarze wskazywali, co w winie jest dobre, a co świadczy o błędzie technologicznym – utlenieniu, zbyt wysokiej kwasowości lotnej, zapachu siarkowodoru. Druga to warsztaty aromatów, takie jak te w Szczecinie w 2016 r., gdzie przez cztery godziny wąchano próbki wzorcowych aromatów i typowych wad wina. Trzecia to rozmowy przy winnicy: jak ciąć, kiedy pryskać, jak ocenić dojrzałość gron. Wreszcie – konkursy, które uczyły patrzeć na własne wino oczami sędziego.

Po każdym zlocie na forum pojawiały się relacje i podziękowania, a w wątkach dyskusyjnych widać było efekty: nowicjusze pisali pewniej, zadawali lepsze pytania i szybciej wracali z wynikami. Tak działała społeczność, którą opisujemy w przewodniku po Forum Dyskusyjnym Domowych Winiarzy – oparta na zaufaniu, życzliwości i wspólnej fascynacji tym, co dzieje się w gąsiorze.

Pierwsze kroki nowego członka społeczności

Archiwum pokazuje też, jak wyglądała droga osób, które szybko zyskały zaufanie innych. Zaczynały od przedstawienia się – krótko, bez fajerwerków: skąd są, od kiedy robią wino, co mają w piwnicy. Potem czytały. Dopiero po kilku dniach lektury pojawiało się pierwsze pytanie, zwykle dobrze przygotowane: z przepisem, pomiarem Blg, temperaturą i nazwą drożdży. Takie pytanie niemal zawsze dostawało rzeczową odpowiedź, a autor od pierwszego dnia był traktowany poważnie.

Kolejnym krokiem było dzielenie się własnymi doświadczeniami. Nie trzeba było czekać, aż zostanie się ekspertem. Relacja z pierwszego nastawu z jabłek, z dokładnym opisem tego, co się działo w gąsiorze dzień po dniu, była dla innych początkujących bezcenna – bo pokazywała proces z perspektywy kogoś, kto dopiero się uczy, a nie kogoś, kto zapomniał już, jak trudne bywały początki.

Wreszcie przychodził czas na pomoc innym. Wielu członków forum wspominało, że najwięcej nauczyli się, odpowiadając na cudze pytania. Żeby komuś wytłumaczyć, dlaczego fermentacja się zatrzymała, trzeba samemu dobrze rozumieć rolę cukru, temperatury, kwasowości i pożywki. Odpowiadanie zmuszało do sięgania po książki – Bosaka, Myśliwca, Cieślaka, Pradla – i do porządkowania własnej wiedzy. Tak z nowicjuszy wyrastali kolejni doświadczeni winiarze, a z nich z czasem starzy wygi, którzy sami zostawali mentorami na zlotach.

Warto podkreślić jeszcze jedno: w tej społeczności nie było presji, żeby robić dużo. Ktoś, kto co roku nastawiał jeden gąsior wina z wiśni i dopracowywał go przez dekadę, cieszył się takim samym szacunkiem jak właściciel winnicy z kilkuset krzewami. Liczyła się jakość, uczciwość i gotowość do dzielenia się tym, czego się nauczyło.

Czego uczą profile członków

Przeglądając archiwalne profile i podpisy, można zauważyć prawidłowość: najbardziej cenieni autorzy niemal zawsze mieli wąską specjalność i szeroką ciekawość. Maciek19660714 skupiał się na winorośli, ale relacjonował też konkursy nalewek. Krzysztof1970 był przede wszystkim cydrownikiem i piwowarem, a mimo to dał nalewkarzom przepis na płynny karmel. Tata1959 żył nalewkami, ale nie bał się uwarzyć stoutu z kaszy gryczanej. To dobra lekcja dla każdego, kto zaczyna: wybierz jedną dziedzinę, w której chcesz być naprawdę dobry, ale nie zamykaj się na inne.

Druga lekcja dotyczy cierpliwości. Profile, które po latach robią największe wrażenie, to te, w których widać powolny, systematyczny rozwój – od pierwszego nastawu z sadu dziadków po wino gronowe nagrodzone na zlocie. W domowym winiarstwie nie ma drogi na skróty. Jest tylko kolejny rocznik, kolejny nastaw i kolejna notatka w zeszycie. Najlepsze przykłady tej drogi znajdziesz w klasycznych wątkach forum, gdzie członkowie społeczności dzielili się swoimi doświadczeniami krok po kroku.

Znani autorzy forum i witryny SWiMP

Pseudonimy i specjalności na podstawie archiwalnych wpisów, relacji ze zlotów i wyników konkursów
PseudonimSpecjalnościZnane artykuły i wydarzenia
maciek19660714
(Maciej Łopaciński)
Uprawa winorośli, ochrona krzewów, wina gronowe, relacje z wydarzeńMączniak rzekomy w strategii poinfekcyjnej; szara pleśń; pomiar kwasowości moszczu (film); cięcie trzylatków Royat; zapowiedzi zlotów w Gostomi i Wysowej; 2. miejsce – Solaris, Gostomia 2016
krzysztof1970Cydry, piwo domowe, dodatki smakoweCydr z „soku kartonikowego” (10 l); cydr musujący dla zaawansowanych; płynny karmel; Bitter 11,5→1,5°Blg, 40 IBU; a’la Grodzisz 8,2°Blg; surowce niesłodowane do ok. 20%
tata1959Nalewki, konkursy nalewek, piwo z brewkitówNalewki – „aqua vitae w najlepszym wydaniu”; stout gryczany z brewkita; VIII Ogólnopolski Konkurs Nalewek Domowych, Wysowa 2017
FranekkWina gronowe czerwoneZłoto za Regenta w konkursie win gronowych, zlot w Gostomi 2016
ErikosWina gronowe białe wytrawne1. miejsce – Pinot Gris (78 pkt), zlot w Gostomi 2016
Mkaz (Michał)Miody pitne, popularyzacja miodosytnictwaPrelegent na stoisku SWiMP podczas „Miód złoto Puszczy Białej”, Brańszczyk 2016
Male, Seal, Boulli, 1st Green, HankaMiody pitneMiody prezentowane na stoisku Stowarzyszenia w skansenie w Brańszczyku, 10.07.2016
SkrzychWino ryżoweAutor przepisu „Ryżowe wg Skrzycha” – kultowego wina forum (wpis z 11.08.2015)

Zestawienie obejmuje wyłącznie autorów i fakty potwierdzone w archiwum witryny. Nie podajemy danych kontaktowych ani informacji prywatnych.

Czytaj dalej

Ucz się od tych, którzy już to przeszli

Wiedza członków forum jest zapisana w setkach wątków. Zacznij od przeglądu klasycznych dyskusji albo wróć do historii i działów forum.